Deel 1: Conflicthantering

Gaan ondernemers anders om met conflicten dan onderneemsters? Om daar antwoord op te krijgen ga ik naar de tijd waarin we voor het eerst te maken krijgen met conflicten. In onze kindertijd wordt de blueprint gemaakt die ons later (onbewust) stuurt in het omgaan met conflicten. Gedurende ons leven leren we ook op andere manieren te reageren door de ervaringen die we opdoen met anderen. Echter, de onbewuste scripting zal altijd stuwend blijven in ons voelen, handelen en denken.

Wat is een conflict eigenlijk? 

We willen iets anders dan de ander en toch hebben we die ander nodig om een behoefte te vervullen. Dan zijn we in conflict: die ander geeft ons niet wat we nodig hebben. Dat begint als baby: we krijgen niet gelijk te eten wanneer wij dat willen. Meisjes en jongens reageren dan nog hetzelfde: we huilen! Pas als we een eigen ik ontwikkelen, kunnen we echt een conflict aangaan. Sterker nog: conflicten aangaan is een belangrijke voorwaarde voor het vormen van een eigen ik. Die vorming begint in de peutertijd. Tegelijkertijd ontdekt het kind dat er biologische verschillen bestaan tussen jongens en meisjes. Dus: in onze ontwikkeling gaat het ontdekken van het sekseverschil gelijk op met het vormen van het eigen ik én de conflicten die daarbij horen. Man-vrouw verschillen en conflicthantering zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Agressie is het hoofdingrediënt in conflicten

Hierin worden jongetjes en meisjes anders benaderd. “Lief” wordt hoog gewaardeerd bij meisjes, “stoer” bij jongens. Openlijke agressie wordt van jongens meer geaccepteerd, bij meisjes minder. Zij worden aangemoedigd rustig te blijven en beloond voor hun opofferingen en dienstbaarheid. Meisjes leren zo hun agressie te onderdrukken. Jongens worden meer aangemoedigd voor zichzelf op te komen en krijgen meer tools om hun agressie te uiten in hun spel en sport. Vechten wordt gezien als normaal jongensgedrag, terwijl vechtende meisjes de boodschap meekrijgen dat dat niet hoort. En hoewel veel ouders menen dat zij hun kinderen niet rolbevestigend opvoeden, gaat opvoeding verder dan het bewuste gedrag van de ouders: ook hún onbewuste programmering speelt mee in de subtiele benadering van hun kind. Daarbij heeft de maatschappij ook een sterk vormende invloed.

Terug naar ondernemers

Vrouwen worden dus meer gevormd om conflicten te vermijden en eigen belangen aan de kant te zetten ten dienste van de relatie. Dit zorgt ervoor dat vrouwelijke ondernemers vaak beter in staat zijn de relatie in stand te houden als er conflicten zijn of dreigen. De andere kant van deze medaille is dat veel vrouwen te veel belang hechten aan het behoud van de relatie, zonder kritisch te kijken of deze relatie hen meer kost dan oplevert (aan omzet, reputatie etc). Vrouwen huiveren om de waarde van een relatie te beoordelen op nut. Ze worden gedreven door “wat hoort”. Mannen leren van jongs af aan beter naar hun eigen belangen te luisteren. Ze voelen zich minder schuldig als ze najagen wat ze willen en uit de weg ruimen wat in de weg staat (verboden voor veel vrouwen!). Dit maakt mannen minder bang voor conflicten. Keerzijde van deze medaille is dat mannen soms teveel nadruk leggen op hun eigen belang en de relatie uit het oog verliezen. Een openlijk conflict kan de lucht opklaren en misverstanden uit de weg ruimen, maar kan de relatie ook voorgoed beschadigen. 

Conflict-communicatie

Vrouwen neigen hun conflicten niet te uiten maar te laten voelen óf zeer indirect te uiten. Zoals: tandenknarsend “vriendelijk” verzoeken doen, vragen stellen over het ongewenste van de ander (“zijn de bustijden veranderd ofzo dat je telkens te laat komt?”), het via een ander spelen (roddelen, medestanders zoeken, klagen), huilen etc. Mannen communiceren veelal óf niet (omdat het niet de moeite waard is) óf direct. Dit kan leiden tot directe instructies, machtsvertoon, rationele argumenten waarom de ander fout is, opeisen van het eigen belang, ruzie.

Repertoire

Veel vrouwen zijn het meest vertrouwd met een typisch vrouwelijke stijl van conflicthantering, omdat dit geaccepteerd, begrepen en verwacht wordt.  Voor mannen geldt hetzelfde. Beiden worden daardoor beperkt. Als mannen en vrouwen durven te experimenteren met de stijl die typisch is voor de andere sekse, worden ze verrast door de mogelijkheden die ze krijgen om (dreigende) conflicten te beïnvloeden. Een mannelijke ondernemer kan zijn boze medewerker voorgoed voor zich winnen als hij hem oprecht begrip en medeleven toont en vraagt wat hij kan doen om te helpen. De vrouwelijke ondernemer kan verbaasd staan over het respect dat ze wint als ze met haar vuist op tafel slaat in een meeting, haar voorwaarden zonder omhaal presenteert en voorstelt dat de ander laat weten of ze daarmee akkoord gaan, om vervolgens duidelijk te maken dat ze haar tijd nu voor andere zaken nodig heeft. Het verbreden van het repertoire laat elke ondernemer dus sterker staan.